Türkiye’deki emeklilere hatırlanacağı üzere gelecek yıl için
81-90 TL arasında zam yapıldığı ilan edilmişti. Küresel ekonomik konjonktürle
birlikte diğer ülkelerdeki emeklilik sistemlerinin uzun süredir verdiği S.O.S.
günümüzde daha da hissedilir olmuştur. Özellikle Avrupa ülkelerinde emekli yaşlı
nüfusun giderek artması ve son ekonomik krizin getirdiği yük, negatif bir
sinerji yaratmaya devam etmektedir.
Bununla birlikte, ülkemizdeki emekli vatandaşların refah seviyelerinin
arttırılabilmesi için alternatif ekonomik çözümler üzerinde düşünmek şarttır.
Bir başka ifadeyle, Türkiye’deki emeklileri emekletmemek için neler yapılabilir?
Bu sorunun cevabı aranmalıdır. Aslında basit bir mantıkla düşünürsek, denklemin
bir tarafı arttırılamıyorsa, diğer tarafını azaltma hususuna konsantre
olunabilir. O halde emekli maaşlarını daha fazla yükseltme yoluyla ilgili
kişilerin gelir dilimleri genişletilemiyorsa, maliyetlerini kısmaya
odaklanılmalıdır.
Örnek vermek gerekirse, toplu taşıma araçlarından emeklilerin ücret ödemeden
yararlanması sağlanabilir. Benzer şekilde, yaşam boyu eğitim felsefesi
kapsamında emekli vatandaşlara spesifik eğitim programları bedavaya sunulabilir.
Ayrıca, emekli fertlerin çocukları için üniversite harç ücretleri daha düşük
veya bedava olarak belirlenebilir. Türkiye’deki burs olanaklarının gelişmiş
ülkelerle karşılaştırıldığında çok daha dar bir yelpazeye yayılmış olması göz
önüne alındığında, belirtilen hamle oldukça yerinde olacaktır. Her üç örnekte
de, devletin ek masraflara katlanmadan emeklilerin ve ailelerinin yaşam
standardını yukarı çekmesi söz konusudur. Zira, emekliler bu sayede ulaşım ve
eğitim için yapacakları harcamaları farklı şekillerde değerlendirme imkanına
kavuşmaktadır. Otobüs, metrobüs, metro, vapur ve motor emekliler olsun yada
olmasın zaten işlemekte ve kullanılmaktadır. Vurgulanan eğitim programlarında ve
üniversitelerde de emekliler ile çocukları olmasa dahi çeşitli öğrenciler
bulunmakta, eğitim verilmektedir. Dolayısıyla, emekliler ile çocuklarının bu
hizmetlere monte edilmesi ve açıklanan avantajlara sahip olması gider
doğurmamaktadır Önerilenlerin haricinde bir başka alternatif ekonomik çözüm de,
emeklileri istifade edebilecekleri düşük kiralı konutlara yerleştirmek olabilir.
Zira, ülkemizde şahsi konuta sahip olmayan emeklilerin sayısı hiç de
küçümsenecek düzeyde değildir.
Şüphesiz, birçok alternatif ekonomik çözüm geliştirilerek verimli planlar ortaya
konulabilir. Emekli vatandaşlarımızı temsil eden kitle detaylı bir şekilde
incelendiğinde, en temel ihtiyaç ve gereksinimleri belirlendiğinde, doğru bir
yol haritası elde edilecektir. Bahse konu olan yol haritasına göre pozisyon
almak, direksiyonun başına geçmek de çok daha kolay olacaktır.
Öğr.Gör.Dr.Cevdet Kızıl
Düşünce Kulübü
